6735 SAYILI ULUSLARARASI İŞGÜCÜ KANUNUN GETİRDİĞİ YENİLİKLER

6735 Sayılı Yeni yasa Türk iş piyasasının, uluslararası iş gücünün yabancı çalışanlar hakkında yeni kanun tasarıları içermektedir. Emsallerinin aksine, yeni yasa yönetimsel  yönlerden ziyade yabancıların Türk İş gücü Piyasası’na girişlerini ve kayıtlarını daha kapsamlı ve disiplinli bir şekilde açıklık getirmektedir. Bu yeni yasanın bazı bölümlerinde çalışma izni ve vize prosedürleri açısından önemli değişiklikler olmasa da, bazı meslek sınıflarında yeni esneklikler ortaya konuldu.

6735 Sayılı Uluslararası iş gücü göçü hakkında yeni yasaların tanıtılmasının arkasındaki sebeplerden biri de yerli vatandaşlar için iş olanaklarını korurken, yabancı kalifiye iş gücü için yasal engelleri azaltıp Türkiye’ye çekmektir. Bu anlamda, yeni yasa Türk iş gücünün çeşitli piyasalardaki farklı gerçekleri göz önünde bulundurarak tasarlanacağını bekleniliyordu. Diğer bir yandan bu yeni yasanın içeriği etkili, şeffaf ve tahmin edile bilinir olması yabancı yatırımcıların şüphelerini ve endişelerini azaltacaktır. Bu yeni 6735 Sayılı Uluslararası İş gücü Yasası tasarımında, yabancı iş gücü daha anlamlı bir şekilde tanımlanmış olsa da, Çalışma Bakanlığının ihtiyari yetkisi devam etmektedir.

6735

Öte yandan yeni yasanın en önemli yeniliklerinden biri, yeni bir ‘Türk Uluslararası İş gücü Politikası’ sunulmasıdır; ayrıca göçmenlere daha seçici bir eleme politikası uygulanarak Türk işgücü piyasasına dahil edilmesidir. Yeni yasanın 4. maddesi gereğince: Türk Uluslararası İş gücü Politikası Kurulu, Türk Uluslararası İş gücü Politikasını tanımlamak ve düzenlemek için kurulacaktır. Ayrıca yeni çalışma yasasının 7.(7) Maddesinde Çalışma Bakanlığı çalışma izni başvurularının değerlendirilmesinde kullanılacak olan yeni puana dayalı sisteminin ölçütlerini, Türk Uluslararası İşgücü Politikasına uygun bir şekilde oluşturulmasından sorumludur.

İlk okuyuşta, yeni yasa melez bir emek göç sistemini benimsediği görülebilir, işveren-işçi ve puan sisteminin özellikleri yeni kanunun ilgili maddelerinde vurgulanmıştır. Yeni yasanın 2. madde gereğince Turkuaz Kart süresiz çalışma izni olarak yabancılara verilir. Turkuaz Kart, Türk Uluslararası İşgücü Politikası ve Türk Uluslararası İş gücü Konseyinin gözetiminde çeşitli etkenler dikkate alınarak teslim edilir. Bu etkenler; eğitim düzeyi, mesleki tecrübe, bilim ve teknolojiye katkıları, faaliyetlerin ve yatırımların Türk ekonomisine ve istihdamına olan etkisi ve katkısıdır. Ancak bahsedilen düzenlenmenin yayınlanmasından ve Türk Uluslararası İş gücü Politikası Kurulunun oluşturulmasından önce yeni çalışma izni sisteminin uygulanmasında ve kurulmasında belirsizlikler devam etmektedir.

Tüm beklenilen ve getirilen göç yasaları ve araçları arasında en çok beklenti taşıyan yasa, görevlendirilen ve geçici olarak gönderilen yabancı çalışanları ilgilendirendir. Uluslararası Sosyal Güvenlik veya Çift Vergilendirme Antlaşmasının aksine, Türkiye’de görevlendirilen(geçici yabancı işçi) yabancıların çalışma izinlerini düzenleyen herhangi bir mevzuat olmadığı ve yasal olarak tanımlanmadığı için çalışma izinleri düzenlenemiyordu. Böylece, kısa süreliğine dahi olsa, uluslararası vekiller Türk hukukuna göre tam zamanlı daimi işçi olarak kabul ediliyordu. Yeni yasada, sınır ötesi hizmet sağlayıcı olarak yeni bir konsept tanıtıldı. Herhangi bir hizmet veren ve yurt içinde veya yurt dışında bir kaynak tarafından masrafları karşılanan geçici bir süreliğine yabancılar Türkiye’de kalma imkanı sağlayacaktır. Bu yeni yasa kapsamında görevlendirilen işçiler tanımlansa da Türk iş gücüne girişlerini düzenleyen prosedürler ve kurallar, Türk İş gücü Kanununda henüz açıkça belirtilmemiştir. Gelecek günlerde yeni yasanın ve düzenlemelerinin görevlendirilen işçilerin nasıl ele alınacağına ve düzenlenileceğine dair ışık tutacaktır.

Aşağıdaki noktaları yabancıların çalışma izinlerine ilişkin yeni yasanın temel özellikleridir:

1.KANUNUN KAPSAMI

Madde 2: Çalışmak isteyen veya Türkiye’de çalışan yabancıların yanı sıra, yeni yasa mesleki eğitim, staj ve sınır ötesi hizmet için Türk İşgücü Piyasasına girecek olan yabancılar için de geçerlidir.

2.YENİ ARAÇLAR VE KAVRAMLAR

Madde 3 (f) – Sınır Ötesi Hizmet Sağlayıcı:

Herhangi bir hizmet veren ve yurt içinde veya yurt dışında bir işveren tarafından masrafları karşılanan, geçici olarak Türkiye’de ikamet eden yabancılar.

Madde 3 (ğ) – Turkuaz Kart:

Başvuran yabancılara belirsiz bir süreliğine çalışma izni bağışlayan ve başvuranın eşlerine ve çocuklarına ikamet izni veren belge. Madde 11 gereğince, Turkuaz kart ilk üç yıl, geçiş dönemi süresi için verilir. Uzatma başvurusu için Turkuaz Kartın son kullanma tarihinden 180 gün önce veya kesinlikle son günden önce yapılması gerekmektedir. Turkuaz Kart, daha sonra belirsiz bir süre için uzatılabilir.

Madde 3 (i) – Yetkili Aracı Kurum:

Yetkili Aracı Kurum, nitelikleri ve referans şartları yönetmelikle belirlenir ve Çalışma Bakanlığı tarafından yetkilendirilir.

Madde 4 Uluslararası İşgücü Politikası Kurulu:

Danışma Konseyi, Türk Uluslararası İşgücü Politikası’nı tanımlar ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik, Avrupa Birliği, Dışişleri, Ekonomi, İçişleri, Kalkınma, Kültür ve Turizm Bakanlıklarının Müsteşarlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Başkanlığı’nda ve Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü’nden oluşur.

Madde 8 – Ön İzin:

Profesyonel hizmetler, sağlık ve eğitim sektörleri kapsamında çalışacak yabancılar kendi çalışma izni başvurularının değerlendirilmesinde ilgili bakanlıklardan bir ön izin almaları gerekmektedir. Madde 8 ilgili paragrafları gereğince : Sağlık Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurumu Bakanlığı ön izin vermekten sorumlu makamlardır. Söz konusu sektörler ve meslekler içinde çalışacak olan yabancıların çalışma izinleri, ilgili bakanlıklar tarafından verilen ön izinler doğrultusunda, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından temin edilecektir.

Madde 15 – Kamu Yararına Çalışma

Geçerli ikamet izni olan yabancılar 5253 numaralı Kamu Yararına Dernek ve Vakıflar Kanunu’ndan ve 4962 numaralı Dernekler ve Kanun kapsamında tanımlanan yasalarda, Kamu Yararına Dernek ve Vakıflarda gönüllü olarak görev alındığında çalışma izni muafiyetinden yararlanmalarına olanak sağlamıştır.

3.ÇALIŞMA İZİN TÜRLERİ

Yeni yasaya göre, önceki Çalışma İzni Kanunu’nda olduğu gibi, çalışma izinleri belirli veya belirsiz süreliğine verilebilinir. Belirli süreliğine olan çalışma izinleri en fazla bir yıl geçerlidir. Çalışma izni, aynı işveren için ve aynı işte çalışmak üzere iki yıla kadar uzatılabilir. İki yıllık uzatma sonunda çalışma izninin tekrardan aynı işveren için ve aynı işte çalışmak üzere en çok üç yıl daha uzatılabilir. Türkiye’de uzun vadeli ikamet sahipleri ve toplam 8 yıl yasal çalışma süresine sahip yabancılar, süresiz çalışma izni için uygun adaylar olabilir. Yabancılar bağımsız olarak kendi adına ve hesabına çalışmak için Türk Uluslararası İşgücü Politikasına uygun olan bir iş için, belirli süreliğine çalışma izni verilebilinir. Ayrıca, yeni yasa, limited şirketlerin yönetici hissedarlarının, anonim şirketler ve komandit şirketler müdür hissedarlarının ve hissedar kurul üyelerinin çalışma izni almaları gerektirmektedir.

4.ÇALIŞMA İZNİ BAŞVURU VE DEĞERLENDİRME SÜRECİ

Yeni yasanın 7. Maddesi, çalışma izni ve çalışma izni uzatma başvurularının değerlendirme işlemini özetlemektedir. Buna göre çalışma izni talebi doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na yapıla bilinir, yurtdışında ikamet eden yabancılar için bulundukları ülkedeki Türk Büyükelçiliklere ve Başkonsolosluklara başvurularda buluna bilinir.. Ayrıca iş ve ikamet izni başvuruları yetkili aracı kuruluşları tarafından yapıla bilinir. İzin uzatma başvuruları bitiş tarihinden 60 gün önceden yapılmalıdır. Çalışma İzinleri Uluslararası İşgücü Politikası gereğince değerlendirilir. Yeni yasanın sayesinde Çalışma Bakanlığı, Türk Uluslararası İşgücü Politikasına uygun olarak çalışma izni başvurularının değerlendirilmesinde kullanılmak üzere, puan tabanlı bir sistemin kurulması için gerekli kriterleri tanımlamakla yetkilendirilmiştir. Usulüne uygun başvurular en geç otuz gün içinde Bakanlık tarafından sonuçlandırılır. Çalışma Bakanlığı çalışma izin başvuru dosyasında eksik belgeler belirlerse, 30 günlük eksik belge teslim tarihi belirler. İstek tarihinden sonra 30 gün içinde eksik belgelerini tamamlanması durumunda, Bakanlık bu uygulamasını iptal eder.

5.ÇALIŞMA İZNİ MUAFİYETLERİ

6458 Numaralı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nda belirtildiği gibi, çalışma izninden muaf olan yabancılar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan çalışma izni muafiyet belgesi için başvuru yapmaları gerekir. Çalışma izni başvuruları ve muafiyet uygulamaları Türkiye’de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na veya yurtdışında Türk Büyükelçilikleri ve Başkonsolosluklarda yapılabilir. Yeni yasa çalışma izni şartı muaf vatandaşlarının kategorilerin listesini belirtmese de, önümüzdeki düzenleme muhtemelen muafiyet kategorilerinin listeleyecektir. Ancak 13. Maddenin son fıkrası sınır ötesi hizmet sağlayıcılarının 180 gün içinden 90 gün, yönetim dışı ve mükelleflerin Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde kurulan şirketlerin çalışma izni gerekliliğinden muaf olabileceğini gösterir. Türkiye’de yasal çalışma günlerinde hesaplanmasında, çalışma izni muafiyeti altında çalışılan günler dikkate alınılmayacaktır.

6.İSTİSNAİ ÇALIŞMA İZNİ

Yasanın IV Bölümü istisnai çalışma izni için uygun yabancıların ana kategorilerde özetlemektedir. Buna göre, istisnai çalışma izinleri aşağıdaki kategorilerde verilebilir; eğitim düzeyi, mesleki deneyim dayalı yüksek vasıflı yabancılar, yabancı yatırımcılar, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları, Türk asıllı  yabancılar, geçici görevlendirilenler, AB vatandaşları, koşullu mülteciler, uluslararası koruma başvuru tutucular, geçici koruma tutucular ve vatansız yabancılar, sınır ötesi servis sağlayıcıları, diplomatik dokunulmazlığı olmayan yabancı misyonlar personeli ve Türk vatandaşlarıyla evlenen yabancılar. 6458 sayılı  Kanunda tanıtıldığı gibi, yeni yasa yabancı öğrencilerin geçerli bir çalışma izni aldıktan sonra Türkiye’de çalışmalarına imkan doğar. Buna göre yabancı bir öğrenci lisansa kayıtlı olunca ya da iki yıllık eğitim programının ilk yılını tamamladıktan sonra Türkiye’de yarı-zamanlı işe başlayabilir. Bu kısıtlama, lisansüstü programlara kayıtlı yabancı öğrenciler için geçerli değildir. Ayrıca Türkiye’de Mühendislik veya Mimarlık  Fakültelerinden ya da bu yabancıların Türk Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan üniversitelerin Mühendislik veya Mimarlık Fakültelerinden mezun olmaları durumunda, çalışma izninin aldıktan sonra, Türkiye’de geçici veya proje bazlı çalışmalarda yer alabilirler.

Yeni yasa, emsali gibi, çalışma izni geçerlilik/geçersizlikle, reddedilme, kontrol otoritesi ve cezai hükümlerle ilgili maddeler içermektedir. Belirtildiği gibi en dikkat çekici değişikliklerden biri de çalışma izni adımlarının ve prosedürlerinin Türk Uluslararası İşgücüne atıflandırılmasıdır. Yeni yasadaki ilgili maddelerde Yabancı Diplomatik ve Konsolosluk Temsilcilerin ve Görevlilerinin aile üyeleri için çalışma izni ve çalışma izni muafiyeti ile ilgili uygulamalar ve prosedürler açıkça ortaya koyulmaktadır. Bir de, Yabancı Diplomatik ve Konsolosluk Temsilcilerine bağlı kültürel, dini kurumlar ve okulların yabancı personelleri için çalışma izni işlemleri yeni yasada vurgulanmıştır. Bu tip başvurular Dışişleri Bakanlığı’na yapılarak, İçişleri Bakanlığı’nın olumlu görüşü üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından onaylanmaktadır. Benzer şekilde 3218 numaralı Kanunun kapsamında Türkiye’de serbest bölgelerde çalışacak olan yabancıların izin uygulamaları, Ekonomi Bakanlığı tarafından yapılacaktır.

Yeni 6735 Sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu bahsedildiği gibi, teorik olarak Türk Göçmenlik Sistemi’ne birçok yenilikler getirmiştir. Özellikle Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra, daha sistematik ve esnek bir sisteminin gelişimi köklü göç politikasının başarısı için kaçınılmaz olmuştur. Öte yandan yeni kanunun daha seçici bir göçmenlik sistemi barındırması, hiç şüphesiz,  yerel işgücü piyasasının ve çıkarların korunması arasındaki doğru dengeyi sağlaması ve uluslararası hareketliliğindeki engellerin azaltılması açısından Türk Hukuku’nda devrim niteliğinde sayılabilir, diğer bir yandan bu yeni yasaların etkilerini ve bu prosedürlerin verimliliğini gelecek olan ” 6735 Sayılı Uluslararası İşgücü Hukuku Uygulama Yönetmelik” yazısında tartışılacaktır.

Soru Cevap

E-Posta Adresiniz Görünmeyecektir. Zorunlu Alanları Doldurunuz *

YASAL UYARI: Sitemizdeki içerikler yayınlanma tarihi ve saati GOOGLE tarafından indexlenerek kayıt altına alınmaktadır. Kaynak gösterilse dahi hiçbir içeriğimiz özel izin alınmadan kullanılamaz.