Evliya Çelebi ve Seyahatname Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Evliya Çelebi Kimdir?

Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşamış gezginler denildiğinde, akla gelen en önemli isimlerin başında Evliya Çelebi gelmektedir. Seyahatleri, yüz yıldan uzun bir süre bilginlerin ve yerel halkın hayal güçlerine ilham olmuştur. Evliya Çelebi’nin zeki gözleri sayesinde, imparatorluğun Saraybosna’dan Kırım’a oradan da Mısır’a kadar değişik bölgelerinden günümüze kadar ulaşan ilgi çekici ve değerli bilgiler koleksiyonlarda yerlerini almıştır. Derviş Mehmed Zilli olarak da bilinen Evliya Çelebi 1611 yılında İstanbul’da doğmuştur ve 40 yılı aşkın bir süre dünyanın farklı bölgelerini dolaşarak seyahatnameler kaleme almıştır.

Gerçek şu ki Evliya Çelebi, Osmanlı İmparatorluğu boyunca seyahat eden ve on yedinci ve on sekizinci yüzyıllarda yapmış olduğu yolculuklarının kayıtlarını bırakan birçok gezginden biridir. Eğitim dönemi boyunca yüksek tahsil alma şansı bulan Evliya Çelebi, Osmanlı saray okuluna girerek, Arapça, hat sanatı ve müzik becerilerini geliştirdi. Eğitim döneminin ardından devletin resmi temsilcisi olarak bazen de kendi başına Belgrad’dan Bağdat’a ve Kırım’dan Kahire’ye pek çok farklı ülkelere diplomatik ve turistik ziyaretler gerçekleştirdi. Kendisini dönemin diğer temsilcilerinden ve gezginlerinden ayıran ise tüm seyahatlerini gezi yazısı tadında kaleme almasıdır. Evliya Çelebi, zaman zaman gerçeği ve fantaziyi harmanlayabilen canlı bir hayal gücüne sahipti; ziyaret edemediği yerlerden de bahsetmeyi ihmal etmezdi. Büyüleyici anekdotlara ve büyüleyici tarzına dikkat çekerek, Osmanlı İmparatorluğu ve komşu toprakların etnografyası, tarihi ve coğrafyası ile 17. yüzyıl boyunca Osmanlı hükümetinin iç işleri hakkında çeşitli yazılar yazdı.

Evliya Çelebi Yolu

UNESCO tarafından 2011 yılının Evliya Çelebi yılı olarak ilan edilmesiyle bir anda popülaritesini arttıran Evliya Çelebi Yolu günümüzde Kütahya ili sınırları içinde kalan Simav’dan başlar ve Yalova ili Altınova ilçesi sınırlarına ulaşır. 1671 yılında yapılan bu yolculuk rotası Evliya’nın  sonunda hac ziyaretinde bulunduğu ve hacca hazırlık aşamalarının gerçekleştirildiği rotayı oluşturuyor. Evliya çelebi bu seyahatiyle beraber önemli gezi rotalarını ortaya çıkarmıştır. Evliya Çelebi Yolu, Osmanlı İmparatorluğu’nun doğduğu bu bölgede tarihi öneme sahip kasabaları ve şehirleri geçmenin yanı sıra,  uzakta bulunan köyleri ziyaret ederek, Türkiye’nin en muhteşem  manzaralarından bazılarını görme fırsatı sağlıyor. Nehirleri ve keçi yollarını, traktör ve ormancılık izlerini, Roma ve Osmanlı asfalt yollarını takip edebilirsiniz. Arazi bazı bölgelerde yürüyüş için zordur. Binicilik rotası yaklaşık 650km uzunluğundadır ve tamamlanması yaklaşık 25 gün sürer. Yürüme rotası ise yaklaşık 330 km. uzunluğa sahiptir.

 

Evliya Çelebi Yolu

Evliya Çelebi’nin En Önemli Eseri : Seyahatname

17. yüzyılda yazılan bir gezi kitabı olan Seyahatname toplamda 10 ciltten oluşur. Eserde ziyaretlerde ve yollarda karşılaşılan olaylar oldukça yalın bir dille anlatılır, yer yer de fantastik olaylara yer verilmiştir. Evliya Çelebi, Seyahatname isimli eserinde gezip gördüğü yerleri kendi tarzı ile anlatmaktadır. Gündelik olaylara çoğu defa alaycı bir tavırla yaklaşan Evliya Çelebi, yazılarında akıl dışı olaylara da değinerek okuyucularının ilgisini çekmeyi hedeflemiştir.  Evliya Çelebi’nin 10 ciltlik Seyahatname’si, görmüş ve ziyaret etmiş olduğu şehirler ve ülkeler hakkında çok sayıda önemli bilgiler içermektedir. Bu eser aynı zaman Türk edebiyatının gezi türü için öncü bir eser sayılmaktadır.

Bir cevap yazın