Türk Hamamını Yakından Tanıyalım

Türk kültüründe son derece önemli bir yere sahip olan hamamlar, sadece yıkanma ve temizlenme yeri olarak değil aynı zamanda sosyal, kültürel ve sağlık açısından da oldukça önemli noktalardan biridir.

Suyun sağlık amacıyla kullanılması için insanoğlu çok eski tarihlerden beri hamam ve kaplıca gibi su mekanları inşa etmiştir. Bu mekanlardan biri olan hamamlar insanların yıkanma, temizlenme ve arınma gibi ihtiyaçlarını karşılamıştır. Hamamlar bir toplumun kültürünü ve yaşayışını yansıtmış ve her dönem sosyal yaşantının bir parçası olmuştur.

Türklerin Şifa Buldukları Banyoları; Hamamlar

Arapça ‘’Hammam’’ yani banyo sözcüğü ile İbranice ‘’Hamam’’ yani sıcak sözcüklerinin birleştirilmesinden türetilen hamam sözcüğü en yalın haliyle ‘’yıkanma, temizlenme, arınma ve şifa bulma yeri’’ olarak tanımlanmaktadır.

Yıkanmanın ve sıcak sularla şifa bulmanın, tedavi olmanın tarihi çok eski zamanlara dayanmaktadır. Milattan önce 4. yüzyılda Roma’da bedeni tedavi etmek ve sağlıklı hale getirmek için Roma banyoları bulunmaktaydı. Roma banyoları temizlenme ve arınmanın dışında sağlık uygulamalarında kullanıldığı gibi aynı zamanda sportif ve kültürel faaliyetlerin de merkez noktası olmuştur. Türk hamamları karakter ve kullanım açısından Roma banyoları ile benzerlikler gösterse de gerek mimari açıdan gerekse de işlevsel açıdan aralarında çok büyük farklar bulunmaktadır.

Türkler İslamiyet öncesi dönemlerde de hamam kültürüne sahip bir millettir. Ancak İslamiyet kabul edildikten sonra her alanda olduğu gibi hamam mimarisinde de İslamiyet’in etkileri görülmeye başlanmıştır. Hamam mimarisi ile camii mimarisinin birbirine benzeyen birçok özelliği bulunmaktadır. Hamam kubbesi ve cami kubbesi aynı mimari özellikleri göstermektedir.

Türk İslam Kültürünün Ortak Kültürel Değeri; Hamamlar

Türk hamamları doğal sıcak su ve suni ısıtma sıcak su sistemi ile iki farklı şekilde sıcak su ihtiyacını karşılamaktadır. Doğal sıcak su üzerine kurulmuş olan hamamlar genellikle sağlık amacıyla kullanılan kaplıcalar sınıfına girmektedir. Bedensel rahatsızlıklarda ve cilt sorunlarında doğal sıcak sular insanlar için şifa kaynağı olmakta ve tüm hastalıklardan doğal yollarla arınma sağlamaktadır.

Türk kültüründe bin yılı aşkın süredir var olan Türk hamamları; birçok farklı kullanım amacı, beden üzerindeki olumlu etkileri ve kültürel zenginliği bakımından günümüze kadar devam eden bir sistem oluşturmuştur. Türk hamamları bedensel temizlik ve arınma gibi işlevselliklerinin yanı sıra eğlence, doğum ve evlilik gibi birçok sosyal olayda Türk toplumun yaşantısına nüfus etmiş önemli mekanlardan biridir.

Türk hamamları günümüzde temizlik, güzellik, arınma ve sağlık amaçlarıyla kullanılmaktadır. Türk hamamı içerisinde köpük masajı, kese, sıcak ve soğuk su havuzları, aromatik köpük banyoları, yosun, kil, çamur ve bitkisel yağlarla yapılan masajları ile tüm vücut bakımının yapılacağı mekanlar halini almıştır.

Türk Hamamlarının İnsan Sağlığı İçin Faydaları

Sağlık açısından etkisi kanıtlanan ve İnsan sağlığı için birçok farklı olumlu etkiyi sunan Türk hamamları;

  • Stresi azaltır, beyni dinlendirir ve vücudun gevşemesini sağlar,
  • Kaslarda oluşan gerginlikleri ve ağrıları giderir,
  • Kan dolaşımını hızlandırır,
  • Cildin genç görünmesine ve bakımlı olmasına etki eder,
  • Enfeksiyon hastalıklarında buhar banyosu ile terapiler yapılır ve buhar sıcağı başta kanser hastaları olmak üzere birçok enfeksiyon hastalığına iyi gelir,
  • Hamamın yüksek sıcaklığından dolayı terleyen vücuttan toksinler atılır ve hücrelerin oksijen alımı hızlanır.

Türk Hamamına Özgü Terimler

Binlerce yıldır Türk kültüründe var olan hamamlar sosyal, kültürel ve sağlık açısından son derece yararlı mekanlar arasındadır. Bunca zamandır toplumun ihtiyaçlarını karşılayan hamamların kendi içerisinde oluşmuş terimleri de bulunmaktadır. İşte, Türk hamamına özgü terimler;

  • Tellak: Erkek hamam görevlisi olan tellak, kişilerin yıkanmasında ve keselenmesinde yardımcı olur.
  • Natır: Kadın hamam görevlisi olan natır, kadınların keselenmesinde ve yıkanmasında yardımcı olur.
  • Peştamal: hamamda örtünmek için kullanılan ince dokuma bez.
  • Takunya: hamam içerisinde giyilen terlik.

Bir cevap yazın