UNESCO Dünya Mirası Listesinde Yerini Almış Bir Antik Medeniyet : Hattuşaş ve Hititler

Hattuşaş, Hitit İmparatorluğu’nun Geç Tunç Çağı’ndaki başkentidir. Modern Boğazkale’nin yakınında, Kızılırmak Nehri’nin içinde kalanÇorum ilinde yer almaktadır. Çevresinde Yazılıkaya’daki kaya tapınağı ve Alacahöyük’teki antik şehirgibi başka yerleşimler de bulunmaktadır.

Hattuşaş’te İlk Yerleşim Ne Zaman Başladı ?

Hattuşaş çevresine ilk yerleşme, özellikle dağ yamaçlarında ve kayalıklarda olmak üzere, küçük çaplı, dağınık küçük köylerin göründüğü M.Ö. 6. bin yılda Kalkolitik dönemde gerçekleşmiştir.M.Ö. 3. binyılın sonlarında, İlk Tunç Çağı’nın sonuna doğru, bölgede sürekli yerleşimin başladığını gösteren birHitit yerleşimi gelişmiştir. Hattuşaş, Anadolu ve Kuzey Suriye’de M.Ö. 2. ve 1. bin yıl uygarlıkları üzerinde hâkim etki yaratmıştır. Bu siyasi ve dini büyük şehrin sarayları, tapınakları, ticaret merkezleri ve nekropolü kaybolan Hitit medeniyetinin benzersiz ve kapsamlı bir resmini sunmaktadır.

1834 yılında keşfedilen alanda, Hattuşaş’ın kimliğini ortaya çıkaran Hattuşili III ile Mısırlı Firavun Ramses II arasında yapılmış tarihteki bilinen ilk yazılı barış anlaşmasının bir kopyasının bulunma tarihi olan 1906 yılına kadar kapsamlı bir şekilde kazı çalışması yapılmamıştır. O zamandan beri, Alman ve Türk arkeologların ortak çabaları Hitit Medeniyeti hakkında belirleyici bir ilerleme kaydetmiştir. Hattuşaş’ın keşfedilmesi, uzun vadeli bir arkeolojik araştırma planlaması modeli ortaya koymuş, bir dizi yayına ve Alman Arkeoloji Enstitüsü tarafından yayınlanan uzman bir dergiye yol açmıştır.

Hattuşaş Aşağı Şehir ve Yukarı Şehir olmak üzere iki bölgeden oluşmaktadır. Aşağı Şehir’de toplumsal yaşamla ilgili kalıntılara rastlanmıştır. Büyük Tapınak, kentin başlıca kült binasıdır. İki kült odası nedeniyle bu tapınağın İmparatorluğun en büyük tanrıları olan Fırtına Tanrısı ve Arinna’nın Güneş Tanrıçası’na adandığına inanılmaktadır.

Yukarı Şehir’de ise birkaç tapınağı kapsayan Tapınak Mahallesi dikkat çekmektedir. Yukarı Şehir geniş bir kemer üzerinde yer almaktadır ve güneydeki duvarlarla korunmaktadır. Bu duvarlarda beş adet kapı yer almaktadır. Yenikapı surları ve sfenks kapısı kent surlarının en güney ucunda bulunan kentin en yüksek noktasında durmaktadır. Kralın Kapısı ve Aslan Kapısı, güney duvarlarının iki ucunda yer almaktadır. Aslan Kapısı’nın dış yüzündeki aslan heykelleri Hitit taş oymacılığının en güzel örneklerindendir.

Yazılıkaya Tapınağı

Hattuşaş’ın 2 km kuzeybatısında bulunan Yazılıkaya Tapınağı, kentin en önemli açık hava tapınağı olarak kabul edilmektedir. Hititlerin mimari tarzını yansıtan iki kaya odadan oluşmaktadır. Yazılıkaya Tapınağı’ndaki kaya odaları “Büyük Galeri” (A Odası) ve “Küçük Galeri” (B Odası) olarak adlandırılmaktadır.

Büyük Galeri’nin kale yüzünün batı duvarı (A Odası) tanrıların bir rölyefiyle, doğu duvarı ise tanrıçaların bir rölyefiyle süslenmiştir. Her iki duvarın figürleri, doğu ve batı kaya yüzlerinin kuzey kaya yüzüyle birleştiği orta kısma bakmaktadır. Burası ana sahnenin yer aldığı kısımdır. Ayrı bir girişi olan Küçük Galeri (BOdası), aslan başlı, insan vücutlu ve kanatları olan cinlertarafından korunmaktadır.

Küçük Galeri’nin batı kaya yüzünü süsleyen kabartma soldan sağadoğru dizilmiş on iki tanrıyı; doğu kaya yüzündeki kabartmalar ise yeraltı tanrısı Nergal’ı ve Tanrı’yı temsil ettiğine inanılan Tanrı Şarruma ve himayesindeki kral IV. Tuthalia’yı temsil etmektedir. Bu bölümde iyi korunmuş kabartmaların yanı sıra, üç adet kaya kesme nişi vardır. Bu nişlerin hediye yerleştirmek için kullanıldığına ya da Hitit kraliyet ailesinin üyelerinin küllerini içeren kaplarınkonulduğuna inanılmaktadır.

Bugün itibariyle bir açık hava arkeoloji müzesi olarak hizmet veren Hattuşaş,ziyaretçilerine Hitit uygarlığının tarihini izlemeleri için fırsat sunmaktadır. Hattuşaş ören yeri, 1986’dan beri Dünya Mirası Listesi’nde yer almaktadır.

Bir cevap yazın