Türkiye’de Yaşayan Yabancıların Sahip Olduğu Sosyal Haklar Nelerdir?

İş gücü, sermaye ve bilginin dünya genelindeki hareketliliği arttıkça insanlar da farklı ülkelerdeki iş fırsatlarının peşinden gidiyorlar. Türkiye’de yabancı uyruklar kişiler için avantajlı bir lokasyon olarak karşımıza çıkıyor.

Peki ama Türkiye’de yaşayan yabancı uyruklu bir insanın sahip olduğu sosyal haklar neler? Bu yazımızda Türkiye’de yaşayan insanların sahip oldukları temel sosyal haklara değineceğiz.

Yabancıların Sosyal Güvenlik Hakları Hangi Yasalarla Korunuyor?

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nda “Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir.” hükmü yer alır. Bu ifade yabancıların sosyal haklarını da içerir.

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu da yine bu konuya değinir. Kanuna göre;

“Karşılıklık esasına dayalı olarak uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülke uyruğunda olanlar hariç olmak üzere, yabancı uyruklu kişilerden hizmet akdi ile çalışanlar 4/a (SSK) bendine göre sigortalı sayılırlar.”

İkili Sosyal Güvenlik Sözleşmesi Nedir?

İkili ya da çok taraflı sosyal güvenlik sözleşmeleri, bu anlaşmayı imzalayan ülke vatandaşlarının taraf ülkelerdeki sosyal güvenlik hak ve yükümlülüklerini düzenler.

İki ülke arasında böyle bir sözleşme varsa, her iki ülke vatandaşları da pek çok sosyal güvenlik hakkını sahip demektir.

2016 itibarıyla Türkiye’nin ikili sosyal güvenlik sözleşmesi imzaladığı ülkeler şunlardır:

Bu Sözleşme Türkiye’deki Yabancıların Sigortalılık Durumunu Nasıl Etkiler?

Yabancılarla ilgili temel kural, Türkiye’de çalışmaya başladıklarında bu durumu Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmeleridir. Ancak ikili sosyal güvenlik sözleşmesine taraf olan ülkelerin vatandaşları, geldikleri ülkede sigortalı ise, sözleşmede belirtilen süre dahilinde Türkiye’de değil, kendi ülkelerinde sigortalı sayılırlar.

Örneğin bu süre; Gürcistan vatandaşları için 24 aydır. Bu süre 60 aya kadar uzatılabilir. K.K.T.C. vatandaşları içinse bu süre 24 aydır ve süre iki ülke arasındaki anlaşmaya bağlı olarak uzatılır.

Yani bu kişiler Türkiye’de çalışsalar bile sigortalı sayılmazlar.

Yabancı Uyruklu Kişiler Sağlık Haklarından Yararlanabilir Mi?

Yabancı uyruklu kişiler, genel sağlık sigortasından yararlanmak için en yakın sosyal güvenlik merkezine bizzat başvurmalıdır. Türkiye genelinde bu başvuruyu yapmak için 600’den fazla sosyal güvenlik merkezi bulunuyor.

  • Türkiye’de oturma izni almış yabancılar,
  • Türkiye harici bir ülkede sigortası olmayan yabancılar,
  • Türkiye’de bir yıldan uzun bir süredir yaşayan ve bu sürenin ardından başvuru yapan yabancı ülke vatandaşları genel sağlık sigortasından faydalanabilirler.

Genel sağlık sigortasına hak kazanan yabancı uyruklu bir insanın;

  • Eşi,
  • 18 yaşını doldurmamış çocuğu (ya da çocukları),
  • Lise veya dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını doldurmamış ve evli olmayan çocukları,
  • Yükseköğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmamış ve evli olmayan çocukları,
  • Yaşına bakılmaksızın malûl olduğu tespit edilen evli olmayan çocukları,
  • Geçiminin yabancı uyruklu kişi tarafından sağlandığı Kurumca belirlenen kriterlere göre tespit edilen ana ve babası, sağlık hizmetlerinden yararlanabilir.

Yabancılar İşsizlik Sigortasından Yararlanabilir mi?

Türkiye Cumhuriyeti ile karşılıklılık esasına dayalı olarak sosyal güvenlik anlaşması imzalamış ülkelerin vatandaşları, bu anlaşmalara göre Türkiye’de çalışmaları durumunda işsizlik sigortasına tabidirler.

Yabancılar Ücretli İzin, Kıdem Tazminatı Gibi Haklara Sahip Midir?

Türkiye’de istihdam edilen yabancı uyruklu kişilerin de çalışma saati, fazla mesai, ücretli ve ücretsiz izin, kıdem tazminatı, toplu sözleşme hakkı, hizmet sözleşmesinin akdi ve feshi gibi hakları vardır. Bu konuda Türk vatandaşları ile aynı haklara sahiptirler.

Yabancılar Hangi Meslekleri İcra Edebilirler?

2016 itibarıyla Türkiye’de yabancıların şu meslekleri icra etmesi yasaktır:

  • Dişçilik, ebelik ve hasta bakıcılık
  • Eczacılık
  • Veterinerlik
  • Özel hastanelerde sorumlu müdürlük
  • Kara suları dahilinde kaptanlık, balık, istiridye, midye, sünger, inci, mercan vb. ihracı, dalgıçlık, arayıcılık, kılavuzluk, çarkçı­lık, katiplik, tayfalık
  • Avukatlık
  • Noterlik
  • Gümrük müşavirliği
  • Özel veya kamu kuruluşlarında güvenlik görevlisi

Yabancılar bu listede yer almayan mesleklerini icra etmekte özgürlerdir.

Yabancılar, Türkiye’den Emekli Olabilir Mi?

Evet, yabancılar Türkiye’den emekli olabilir. Bir Türk vatandaşı emekli olmak için hangi şartları taşıyorsa bir yabancının da aynı şartları taşıması gerekir.

Türkiye’de yaşayan bir yabancı kadının emeklilik yaşı 58, erkeğinki ise 60’dır.

Bağımlı çalışanların 7200 prim günü, bağımsız ve kamuda çalışanların ise 9000 prim gününü tamamlamaları gerekir.

205 yorum

  • Avatar
    Kamiljan

    iyi geceler. Ben yabancı uyruklu çalişma izinli çalişiyorum.Sorucagim soru SGK da birikmiş pirimi Kaç sene Sonra veya alma şansim varmidir?

    • Avatar
      Ata Kurumsal

      Merhaba, SGK için yatırılan primlerin geri alınması söz konusu değildir, sadece emekli olacak durumuna gelirseniz emekli maaşı olarak alabilirsiniz.

      Sitemiz içeriklerinden ve sorularınıza verdiğimiz cevaplardan memnun musunuz? Ata Kurumsal Danışmanlık geri bildiriminizi öğrenmek istiyor. Profilimize bir yorum gönderin. https://g.page/r/CT9i2JXthUlOEAI/review

  • Avatar
    Canan Ozdemir

    Merhaba ben turkiyede hasta bakici olarak calisiyorum 2.5 yildir çalisma iznim var iş verenim her ay sigortami oduyor ben 5 yilimi doldurup burda turk vatandasi olabilirmiyim ve ileride bu odedigim oaralar emekliligime de yansir mi

    • Avatar
      Ata Kurumsal

      Merhaba, evet çalışma izni ile 5 yıl Türkiye’de kalan yabancılar Türk vatandaşlığı için başvuru yapabilirler, SGK primleriniz emekli olanız durumunda size emekli maaşı olarak geri ödenmektedir.

      Sitemiz içeriklerinden ve sorularınıza verdiğimiz cevaplardan memnun musunuz? Ata Kurumsal Danışmanlık geri bildiriminizi öğrenmek istiyor. Profilimize bir yorum gönderin. https://g.page/r/CT9i2JXthUlOEAI/review

  • Avatar
    Engin

    Merhaba
    3 gün önce yabancı biriyle evlilik yaptım eşim benim sağlık sigortamdan yararlanabilirmi ve yararlanıyorsa bu süre ne zaman başlar teşekkürler

    • Avatar
      Ata Kurumsal

      Merhaba, evet yararlanabilir, SGK müdürlüğüne giderek eşinize provizyon belgesi çıkartmanız durumunda ertesi gün yararlanmaya başlar.

      Sitemiz içeriklerinden ve sorularınıza verdiğimiz cevaplardan memnun musunuz? Ata Kurumsal Danışmanlık geri bildiriminizi öğrenmek istiyor. Profilimize bir yorum gönderin. https://g.page/r/CT9i2JXthUlOEAI/review

  • Avatar
    Bush

    Iyi günler yabanci uyruklu bir vatandaş kendi çapında 5 6 tane büyükbaş hayvan bakabilir mi?bunun için çalışma izni alması gerekir mi eger gerekirse ne tür bir calisma izni?

    • Avatar
      Ata Kurumsal

      Merhaba, maalesef resmi olarak bu işi yapamazsınız, çalışma bakanlığı yabancı besicilere çalışma izni vermemektedir.

      Sitemiz içeriklerinden ve sorularınıza verdiğimiz cevaplardan memnun musunuz? Ata Kurumsal Danışmanlık geri bildiriminizi öğrenmek istiyor. Profilimize bir yorum gönderin. https://g.page/r/CT9i2JXthUlOEAI/review

  • Avatar
    Rahym

    Merhaba,
    Ben çalışma izniylle Türkiyede çalışmaktayım. Yeni evlendim. Eşim de yabancı ve şuan çalışmıyor. Turistik kısa dönem ikamet belgesi var. Eşim de benim sağlık sigortamdan faydalanabilir mi? Bir önkoşul var mıdır?
    Bir de eşime benim üzerimden aile ikamet izni alabilir miyim?
    Şimdiden çok teşekkürler,

    • Avatar
      Ata Kurumsal

      Merhaba, evet eşiniz sizin SGK nızdan faydalanabilir, bunun için yaşadığınız ilçenin SGK müdürlüğüne giderek provizyon belgesi almanız gerekmektedir, eşiniz sizin çalışma izni süreniz kadar sizin üzerinizden oturma izni alabilir.

      Sitemiz içeriklerinden ve sorularınıza verdiğimiz cevaplardan memnun musunuz? Ata Kurumsal Danışmanlık geri bildiriminizi öğrenmek istiyor. Profilimize bir yorum gönderin. https://g.page/r/CT9i2JXthUlOEAI/review

  • Avatar
    Mustafa KAYAOĞLU

    Merhaba yabancı bir personeli işe aldım çalışma iznide aldım anck eşinin ikamet izni çok az var uzatılması için nasıl bir işlem yapılmalıdır.

    • Avatar
      Ata Kurumsal

      Merhaba, GÖÇ idaresinin web sitesi üzerinden ilgili yabancıya oturma izni müracaatı yapabilirsiniz.

      Sitemiz içeriklerinden ve sorularınıza verdiğimiz cevaplardan memnun musunuz? Ata Kurumsal Danışmanlık geri bildiriminizi öğrenmek istiyor. Profilimize bir yorum gönderin. https://g.page/r/CT9i2JXthUlOEAI/review

  • Avatar
    Murat

    Merhaba,

    Türkiye’de 2 yıl çalıştıktan sonra ülkeme döneceğim (Cezayir). Biliyorum emeklilikten faydalanmam ama en az SSK/SGK’e ben ve işveren ödediğimiz primleri herhangi bir şekilde geri alabilir miyim?

    • Avatar
      Ata Kurumsal

      Merhaba, maalesef hayır, ödenen SGK primlerinizin geri alınması bir durum söz konusu değil maalesef.

      Sitemiz içeriklerinden ve sorularınıza verdiğimiz cevaplardan memnun musunuz? Ata Kurumsal Danışmanlık geri bildiriminizi öğrenmek istiyor. Profilimize bir yorum gönderin. https://g.page/r/CT9i2JXthUlOEAI/review

  • Avatar
    Sena

    Merhaba,
    18.09.2007 işe giriş tarihli hala aktif çalışan ve 4050 günü olan Büyük Britanya vatandaşı kadın, 1994 te İskoçya’da çalışmaya başlamış. Daha sonra Kuveyt ve Umman’da çalışmış. Bu arkadaşım Türkiye’den emekli olmak istiyor. Hizmet birleştirmesi yaparsa İskoçya’da çalışmaya başladığı tarih Türkiye’de sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabul edilir mi? Bu şartlarda kaç yaşında emekli olabilir. Hizmet birleştirmesi herhangi bir hak kaybına sebep olur mu?
    Cevabınız için teşekkür ederim.

    • Avatar
      Ata Kurumsal

      Merhaba evet sayılır fakat Kuveyt ve Umman da çalışılan günler sayılmaz, bahsettiğiniz şartlar yabancı 59 yaşında emekli olabilir. SGK birleştirmesi hak kaybına sebep olmaz fakat kendi ülkesinde emekli olsa döviz cinsinden maaş alır.

      Sitemiz içeriklerinden ve sorularınıza verdiğimiz cevaplardan memnun musunuz? Ata Kurumsal Danışmanlık geri bildiriminizi öğrenmek istiyor. Profilimize bir yorum gönderin. https://g.page/r/CT9i2JXthUlOEAI/review

  • Avatar
    Ertan

    Merhaba. İkamet izin belgesi olan, Türk etkek ile evli ve soyadı Türk eşinin soyadını taşıyan Japonya uyruklu bir kadını işyerimizde SGK’lı olarak çalıştırabilir miyiz?

    • Avatar
      Ata Kurumsal

      Merhaba, Çalışma Bakanlığına başvurarak ve çalışma izni almak şartıyla resmi olarak evet çalıştırabilirsiniz.

      Sitemiz içeriklerinden ve sorularınıza verdiğimiz cevaplardan memnun musunuz? Ata Kurumsal Danışmanlık geri bildiriminizi öğrenmek istiyor. Profilimize bir yorum gönderin. https://g.page/r/CT9i2JXthUlOEAI/review

  • Avatar
    quazi

    merhabalar, ben yabancıyım. eşim türk ve çalışıyor sgk sı var. onun sgksı üzerinden bende yaralanabilirmiyim? bu durumda nasıl bir başvuru yapmam gerekiyor?

    • Avatar
      Ata Kurumsal

      Merhaba, evet elbette faydalanabilirsiniz, eşiniz yaşadığınız ilçenin SGK müdürlüğüne giderek size provizyon belgesi çıkartması yeterlidir.

      Sitemiz içeriklerinden ve sorularınıza verdiğimiz cevaplardan memnun musunuz? Ata Kurumsal Danışmanlık geri bildiriminizi öğrenmek istiyor. Profilimize bir yorum gönderin. https://g.page/r/CT9i2JXthUlOEAI/review

  • Avatar
    Zulfiya

    Merhaba ben ÖZBEKİSTAN vatandaşıyım 35 yaşındayım 12 yaşında bir oğlum var eşim turk ev hanımıyım oturuma izinim vardır çalışma izini yapmak isteyorum yanliz 65 yaş üstü birisini bakıyor diye gösterip sigorta yapabilirmiyim yani kendim yatiracam sigortayı ama falancanı bakıyor diye gösterse olurmu

  • Avatar
    mukaddes baar

    Merhaba ben Türk vatandaşıyım eşim Alman vatandaşı pandemi sürecinde Türkiye’de kalmak zorunda kaldı. Herhangi bir korona şüphesinde hastanede test yaptırması ve gerekli görüldüğünde tedavi olması gerekirse ücret ödemek gerekir mi?

    • Avatar
      Ata Kurumsal

      Merhaba, Türkiye’de corona hastaları uyruklarına bakılmaksızın ücretsiz test ve tedavi edilmektedir.

      Sitemiz içeriklerinden ve sorularınıza verdiğimiz cevaplardan memnun musunuz? Ata Kurumsal Danışmanlık geri bildiriminizi öğrenmek istiyor. Profilimize bir yorum gönderin. https://g.page/r/CT9i2JXthUlOEAI/review

      • Avatar
        Zeynep

        Hello. I’m a international company’s employee and I have working permission (çalışma izin) starting from February 2020. Due to pandemic condition I’m on unpaid leave now. My question is that does it affect my work permition if I leave turkey for a while?!
        I’d appreciate if you could answer me as soon as possible 🙏

        • Avatar
          Ata Kurumsal

          Hello As long as your work permit is not cancelled you are allowed to leave and re-enter Turkey, it would not affect your permit. Unpaid leave also does not change the status of your work permit.

    • Avatar
      Josh

      Merhaba. Ben yabancı uyrukluyum ve bir türk ile evleneceğim. Türkiyede veterinerlik okudum ve mezun olacağım. Normalde bir yabancının veterinerlik yapması yasak ama evlendiğim zaman istisnai olarak veterinerlik yapabilirim miyim? Bir çözüm var mı bunun için? Teşekkür ederim

      • Avatar
        Ata Kurumsal

        Merhaba, Türk vatandaşı olmadan maalesef ki mesleğinizi yapamazsınız. Fakat biliyorsunuz Türk vatandaşı ile 3 yıl evli kalan yabancılar vatandaşlık başvurusu yapabiliyorlar.

        Sitemiz içeriklerinden ve sorularınıza verdiğimiz cevaplardan memnun musunuz? Ata Kurumsal Danışmanlık geri bildiriminizi öğrenmek istiyor. Profilimize bir yorum gönderin. https://g.page/r/CT9i2JXthUlOEAI/review

Bir cevap yazın